فن رادیاتور در خودرو نقش بسیار مهمی در خنک کردن موتور دارد. در خودروی پراید، فن دارای دو حالت یا دور است: دور کند و دور تند. دور کند هنگام بالا رفتن دمای موتور تا حدی مشخص فعال میشود تا دما در محدودهی نرمال باقی بماند. اما گاهی پیش میآید که دور کند فن کار نمیکند و تنها در دمای بالا یا با روشن شدن کولر، فن روی دور تند فعال میشود. در این مقاله، دلایل رایج این مشکل و روشهای عیبیابی آن را بررسی میکنیم.
۱. خرابی مقاومتی یا مقاومت فن (ریزستور فن)
یکی از دلایل اصلی کار نکردن دور کند، سوختن مقاومت فن است. این قطعه معمولاً در مسیر سیمکشی فن نصب شده و وظیفه دارد ولتاژ را برای کارکرد فن در دور کند کاهش دهد.
نشانه خرابی: فن فقط در دور تند روشن میشود.
راهحل: بررسی و در صورت نیاز، تعویض مقاومت فن.
۲. خرابی رله فن دور کند
در سیستم برقی پراید، دو رله برای کنترل فن وجود دارد؛ یکی برای دور کند و دیگری برای دور تند. اگر رله دور کند قطع یا سوخته باشد، فن دیگر در آن حالت روشن نمیشود.
راهحل: با جابجایی رلهها (در صورت مشابه بودن) میتوان از سالم بودن آن اطمینان حاصل کرد. در صورت خرابی، تعویض رله ضروری است.
۳. خرابی سنسور دمای آب (فشنگی حرارت)
سنسور دمای آب، سیگنال دمای موتور را به ECU ارسال میکند. اگر این سنسور درست عمل نکند، ممکن است ECU فرمان روشن شدن دور کند را صادر نکند.
راهحل: بررسی با دستگاه دیاگ و اطمینان از عملکرد صحیح سنسور دما.
۴. سیمکشی معیوب یا اتصالات شل
گاهی مشکل از قطعی، سولفاته شدن سوکتها، یا اتصال بدنه ضعیف است که باعث میشود فرمان دور کند به فن نرسد.
راهحل: بررسی دقیق سیمکشی از ECU تا فن و اطمینان از سلامت اتصالات.
۵. خرابی خود موتور فن
در موارد نادر، ممکن است یکی از سیمپیچهای موتور فن که مربوط به دور کند است، سوخته باشد.
راهحل: تست مستقیم فن با برق ۱۲ ولت و بررسی عملکرد در هر دو دور.
نکات پایانی:
- در صورت روشن نشدن فن در هیچ حالتی، ابتدا فیوزها و اتصال بدنهی فن را چک کنید.
- در صورتی که فن تنها با روشن شدن کولر کار میکند، احتمالاً مشکل از بخش کنترل دمای موتور و سنسور است.
- بهتر است در صورت نداشتن تجربهی کافی، عیبیابی توسط تعمیرکار برق خودرو انجام شود تا از آسیب به سیستم برقی جلوگیری گردد.
جمعبندی:
کار نکردن دور کند فن رادیاتور پراید اغلب به دلیل خرابی مقاومت فن یا رله دور کند است، اما برای اطمینان لازم است تمام عوامل برقی و سنسورها بررسی شوند. عملکرد درست فن، نه تنها از جوش آوردن موتور جلوگیری میکند، بلکه عمر مفید موتور و قطعات سیستم خنککننده را نیز افزایش میدهد.
