خودروی پژو 405 یکی از ماندگارترین و محبوبترین خودروهای تاریخ صنعت خودروسازی ایران است. این خودرو با وجود قدمت طراحی، همچنان به دلیل استهلاک پایین، قطعات در دسترس و فنآوری ساده و بیحاشیه، میلیونها مالک در سراسر کشور دارد. با این حال، با افزایش کارکرد و بالا رفتن سن این خودرو، مالکان با چالشهای فنی متعددی روبرو میشوند که شایعترین آنها، صدای زیاد موتور 405 است.
این صداها که گاهی به صورت کوبش، گاهی شبیه به سوت و گاهی به شکل تقتق شنیده میشوند، میتوانند نشاندهنده مشکلات ساده و یا خرابیهای پرهزینه در موتور باشند. در این مقاله قصد داریم به طور مفصل و تخصصی به بررسی تمام دلایل و علت صدای زیاد موتور 405 بپردازیم و راهکارهای فنی برای تشخیص و رفع آن را بررسی کنیم.
دستهبندی صداهای موتور پژو 405
پیش از ورود به بحث تخصصی تعمیرات، باید بدانیم که صداهای موتور 405 را میتوان به چند دسته کلی تقسیم کرد. تشخیص دقیق نوع صدا، کلید اصلی تشخیص درست است:
- صدای تقتق یا کوبش: معمولاً ناشی از یاتاقانها، شاتونها یا ارابه میلسوپاپ است.
- صدای سوت یا فشار هوا: معمولاً مربوط به سیستم تخلیه، توربو (در مدلهای TU5) یا نشتیهای خلاء است.
- صدای زوزه یا غرش: معمولاً مربوط به گیربکس، دیفرانسیل یا بلبرینگهای چرخ است.
- صدای قرقر یا ریپ: ناشی از سوخت نامناسب، شمع یا وایر است.
در ادامه به تفکیک هر یک از این موارد و علت صدای زیاد موتور 405 را بررسی میکنیم.
۱. علت صدای تقتق و کوبش در موتور 405
این دسته از صداها، خطرناکترین نوع صدا در موتورهای خودرو هستند. اگر این صدا را شنیدید، باید سریعاً نسبت به تشخیص و رفع آن اقدام کنید، چرا که ادامه رانندگی میتواند منجر به اوراح موتور (خرابی کامل موتور) شود.
الف) یاتاقانهای میللنگ (آسیب یاتاقان اصلی)
علت صدای زیاد موتور 405 در حالت کوبش، میتواند به دلیل خرابی یاتاقانهای اصلی میللنگ باشد. این یاتاقانها وظیفه دارند میللنگ را در جای خود نگه دارند و اصطکاک را کاهش دهند.
- نشانهها: صدای کوبش عمیق که با دور موتور تغییر میکند. این صدا معمولاً در حین شتابگیری و زیر بار موتور بلندتر میشود.
- راه تشخیص: باز کردن کارتل (کفی روغن) و بررسی میللنگ و یاتاقانها. اگر لقی عمودی (Up and Down) وجود داشته باشد، یاتاقانها خراب شدهاند.
- رفع مشکل: نیاز به باز کردن میللنگ و تعویض یاتاقانهای اصلی و همچنین پولیش کردن میللنگ (در صورت نیاز) دارد.
ب) یاتاقانهای شاتون (پیستون)
صداهای تقتق که کمی تیزتر از صدای یاتاقان اصلی هستند، معمولاً مربوط به یاتاقانهای شاتون هستند.
- علت: کمبود روغن، استفاده از روغن بیکیفیت یا بالا بودن کارکرد موتور.
- راه تشخیص: این صدا به شدت به پیستون و میللنگ وابسته است. با قطع کردن انژکتورها به ترتیب (در موتورهای انژکتوری)، صدا باید در یک سیلندر قطع شود. اگر صدا قطع نشد، احتمال خرابی شاتون یا میللنگ است.
- رفع مشکل: نیاز به باز کردن سرسیلندر و تعویض یاتاقانهای شاتون دارد.
ج) ارابه میلسوپاپ (میل بادامک)
در موتورهای پژو (TU3 و TU5)، ارابه میلسوپاپ (Camshaft) نقش حیاتی دارد.
- علت: خشک کار کردن ارابه به دلیل گرفتگی مسیر روغنرسانی یا بالا رفتن کیلومتر.
- نشانهها: صدای تقتق ریز و تیز که از بالای سرسیلندر میآید و با گرم شدن موتور کمی تغییر میکند.
- رفع مشکل: تعویض ارابه میلسوپاپ و بررسی دقیق مسیر روغنرسانی بلوک سیلندر.
۲. صدای سوت و فشار هوا (نشتیها)
یکی از دلایل رایج علت صدای زیاد موتور 405، به خصوص در مدلهای انژکتوری، نشتی هوا است. این صدا معمولاً شبیه به مکیدن هوا یا سوت زدن است.
الف) نشتی گازهای خروجی (اگزوز)
اگر لوله اگزوز، کفی اگزوز یا واشر سرسیلندر دچار پارگی شود، فشار زیادی از موتور خارج میشود و صدای سوت ایجاد میکند.
- راه تشخیص: در جای ساکت، دور موتور را بالا ببرید و به دنبال صدا بگردید. معمولاً در نزدیکی سرسیلندر یا کفی اگزوز صدا شنیده میشود.
ب) شلنگهای خلاء (وکیم)
در موتور TU3، سیستم تغذیه هوا به مپ سنسور و استپر موتور توسط شلنگهای لاستیکی انجام میشود. پاره شدن این شلنگها باعث ورود هوای اضافی به موتور شده و صدای سوت ایجاد میکند.
- رفع مشکل: بازدید تمام شلنگهای وکیم و تعویض قطعات پاره.
ج) توربو شارژر (در مدلهای TU5 پژو 206 و 405 توربو)
در مدلهایی که مجهز به توربو هستند، علت صدای زیاد موتور 405 میتواند خرابی خود توربو باشد.
- نشانهها: سوت کشیدن توربو پس از کات آف (بالا رفتن دور موتور) و پایین آمدن دور.
- رفع مشکل: تعمیر یا تعویض توربو، بررسی شلنگهای روغنرسانی و هوای توربو.
۳. علت صدای زیاد موتور 405 هنگام کلاچ گرفتن
یکی از مشکلاتی که اغلب رانندگان پژو 405 با آن مواجه میشوند، صدایی است که فقط هنگام فشار دادن پدال کلاچ شنیده میشود. این صدا ارتباطی با موتور در حالت کارکرد عادی ندارد، اما به سیستم انتقال قدرت مربوط میشود.
الف) بلبرینگ کلاچ (بوش واسطه)
این بلبرینگ روی شافت کلاچ قرار دارد و با فشردن کلاچ، تحت فشار قرار میگیرد.
- علت: خشک شدن گریس یا فرسودگی بلبرینگ.
- صدا: صدای “چریک چریک” یا سوت مانند که با فشردن کلاچ قطع و وصل میشود.
ب) بلبرینگ خروجی گیربکس (پولی خروجی)
این بلبرینگ روی گیربکس و محل اتصال به کاردان (پلوس) قرار دارد.
- صدا: زوزهای که با چرخاندن فرمان (در سربالایی) یا فشردن کلاچ بلندتر میشود.
- رفع مشکل: تعویض بلبرینگ کلاچ و خروجی گیربکس همزمان با دیسک و صفحه.
۴. دلایل صدای زوزه و لرزش در حین حرکت
گاهی علت صدای زیاد موتور 405 به خود موتور مربوط نیست، بلکه از جعبه دنده یا سیستم انتقال قدرت ناشی میشود.
الف) دندههای گیربکس
در دور موتورهای خاص، ممکن است دندههای گیربکس (به خصوص دنده یک و دو) صدای زوزه بدهند. این نشانه فرسودگی دندهها یا کمبود روغن گیربکس است.
ب) کاردان یا دیفرانسیل
خرابی دیفرانسیل معمولاً با صدای زوزه همراه است که با شتابگیری شدید بلندتر میشود. همچنین میتواند ناشی از کمبود روغن دیفرانسیل باشد.
ج) یاتاقانهای چرخ
این مشکل با موتور ارتباطی ندارد، اما اغلب با صدای موتور اشتباه گرفته میشود.
- نشانهها: صدای زوزه که با سرعت گرفتن خودرو افزایش مییابد و با عوض کردن مسیر به سمت راست یا چپ تغییر صدا میدهد (پیچ دادن فرمان).
- رفع مشکل: تعویض بلبرینگهای چرخ.
۵. علت صدای ریپ و لرزش موتور در دور آرام (Idle)
اگر موتور در دور آرام دچار ریپ میشود و صدای نامتعارف میدهد، دلایل زیر را بررسی کنید:
الف) شمع و وایر (جنس فرانسوی)
در پژو 405، شمعهای با کیفیت پایین یا وایرهای فرسوده باعث جهش جرقه و کارکرد نامنظم موتور میشوند.
- راه حل: استفاده از شمعهای اصلی نگن (NGK) و وایر با کیفیت.
ب) کویل و دلکو
در مدلهای کاربراتوری، دلکو و در مدلهای انژکتوری، کویل و آیسیو (ECU) نقش دارند. اگر کویل داغ شود، جرقه با کیفیت لازم را تولید نمیکند.
ج) انژکتورها و سوزنها
گرفتگی انژکتورها باعث میشود یک سیلندر کمتر یا بیشتر از حد نیاز سوخت دریافت کند. این مشکل باعث تککار کردن موتور و ایجاد صدای تق و لرزش میشود.
د) واشر سرسیلندر
اگر واشر سرسیلندر بسوزد، آب و روغن با هم مخلوط شده و فشار کمپرس تغییر میکند. این علاوه بر دود سفید و آب کفدار، باعث تغییر صدای موتور و کارکرد نامنظم آن میشود.
۶. بررسی سیستم تایمینگ (تسمه تایم)
یکی از دلایل مهم علت صدای زیاد موتور 405، زمانبندی نادرست میللنگ و میلسوپاپ است.
- تسمه تایم: اگر تسمه تایم شل شود یا دندانههای آن پاره شود، زمانبندی سوپاپها به هم میریزد. این باعث برخورد پیستون به سوپاپها (در موتورهای TU5) و ایجاد صدای کوبش شدید میشود.
- پولی تایمینگ: شل شدن پولی روی میللنگ یا میلسوپاپ باعث تغییر زاویه زمانبندی و ایجاد صدای غیرعادی میشود.
توصیه میشود هر 60 هزار کیلومتر تسمه تایم و کیت کامل آن تعویض شود.
۷. ارتعاشات بدنه و کف خودرو
گاهی صدایی که شما به عنوان صدای موتور میشنوید، در واقع ارتعاشاتی است که از موتور به بدنه منتقل شده و در کف خودرو به صورت غرش به گوش میرسد.
- موتوربندها: لاستیکهای موتور که موتور را به شاسی متصل میکنند، با مرور زمان خشک شده یا پاره میشوند. این باعث انتقال مستقیم ارتعاشات به اتاق میشود.
- دیاق کف (دیاق اگزوز): اتصال اگزوز به کف خودرو که دچار پارگی شده و باعث تولید صدای لرزش میشود.
جمعبندی و نکات پایانی
برای تشخیص دقیق علت صدای زیاد موتور 405، هیچگاه نباید عجله کرد. روند صحیح تشخیص به شرح زیر است:
- شناسایی نوع صدا: آیا صدا تقتق است، سوت است یا زوزه؟
- مکانیابی: آیا صدا از زیر کاپوت، زیر خودرو، از جلو یا عقب میآید؟
- تستهای شرایطی: صدا در چه دمایی (سرد یا گرم) و در چه دور موتوری (آرام یا تند) شنیده میشود؟
- بازدید فنی: بازدید روغن، فیلترها، شلنگها و سیمبکسلها.
در موتورهای TU3 (پژو 405 SLX)، معمولاً مشکلات روغنرسانی و یاتاقانها شایعتر است. در موتورهای TU5 (پژو 405 ELX)، علاوه بر موارد فوق، خرابی توربو (در مدلهای توربو) و گرفتگی انژکتورها بیشتر به چشم میخورد.
حفظ سلامت موتور 405 نیازمند رسیدگی مستمر است. استفاده از روغن با کیفیت (درجه گرانروی 20W50 یا 15W40)، تعویض بهموقع فیلتر روغن و هوا، و بالانس دورهای میللنگ، میتواند از بروز بسیاری از این صداها جلوگیری کند. به یاد داشته باشید، شنیدن هرگونه صدای غیرعادی، هشداری است که باید جدی گرفته شود تا از هزینههای سنگین تعمیرات موتور جلوگیری شود.
