عقربهی دما که به سمت منطقهی قرمز میخزد، بخاری که از زیر کاپوت بلند میشود و بوی سوختگی که در کابین میپیچد؛ این سناریوی ترسناک برای هر رانندهای آشناست. داغ کردن یا جوش آوردن ماشین، فقط یک دردسر کوچک نیست، بلکه هشداری جدی است که اگر نادیده گرفته شود، میتواند به موتور خودروی شما آسیبهای سنگین و پرهزینهای وارد کند.
اما چرا ماشین داغ میکند؟ سیستم خنککننده خودرو مجموعهای پیچیده اما هماهنگ است که وظیفهاش حفظ دمای موتور در محدودهی ایدهآل است. وقتی این سیستم دچار نقص میشود، فاجعه آغاز میشود. در این مقاله، ما به زبان ساده، مهمترین دلایل داغ کردن ماشین را بررسی میکنیم؛ از مشکلات ساده تا خرابیهای بزرگ.
نگاهی سریع به قهرمانان گمنام: سیستم خنککننده چگونه کار میکند؟
قبل از اینکه به سراغ مقصران برویم، بهتر است با تیم خنککننده آشنا شویم:
- مایع خنککننده (ضدیخ/ضدجوش): خونی که در رگهای این سیستم جریان دارد و گرما را از موتور جذب میکند.
- رادیاتور: مبدل حرارتی که گرمای مایع خنککننده را به هوای بیرون منتقل میکند.
- واتر پمپ: قلب تپندهی سیستم که مایع را در سراسر موتور به گردش در میآورد.
- ترموستات: دروازهبانی هوشمند که جریان مایع به رادیاتور را کنترل میکند تا موتور در دمای بهینه بماند.
- فن رادیاتور: پنکهای که در سرعتهای پایین یا هنگام توقف، هوا را از رادیاتور عبور میدهد تا به خنک شدن مایع کمک کند.
حالا که با بازیگران اصلی آشنا شدیم، بیایید ببینیم کدام یک از آنها ممکن است در انجام وظیفهشان کوتاهی کنند.
7 مقصر اصلی داغ کردن خودرو
1. کمبود مایع خنککننده: سادهترین و شایعترین علت این اولین چیزی است که باید بررسی کنید. اگر سطح مایع خنککننده در منبع انبساط پایین باشد، سیستم نمیتواند به درستی گرما را دفع کند. این کمبود معمولاً به دلیل نشتی در جایی از سیستم (شلنگها، رادیاتور، واتر پمپ و…) رخ میدهد.
- راه حل: پس از سرد شدن کامل موتور، سطح مایع را بررسی کرده و در صورت نیاز، آن را با ترکیب مناسب آب مقطر و ضدیخ پر کنید. سپس به دنبال محل نشتی بگردید.
2. خرابی ترموستات: دروازهبان لجوج! ترموستات یک قطعهی کوچک اما حیاتی است. وظیفهی آن این است که تا زمان گرم شدن موتور، مسیر آب به رادیاتور را بسته نگه دارد. اگر ترموستات در حالت “بسته” گیر کند، مایع داغ در موتور حبس شده و هرگز به رادیاتور نمیرسد تا خنک شود.
- نشانهها: بالا رفتن سریع آمپر آب، در حالی که لولهی بالایی رادیاتور سرد و لولهی پایینی داغ است.
3. مشکلات رادیاتور: قلب خنککننده بیمار است رادیاتور به چند دلیل میتواند مقصر باشد:
- گرفتگی داخلی: رسوبات و زنگزدگی در طول زمان میتوانند مسیرهای داخلی رادیاتور را مسدود کنند.
- گرفتگی خارجی: گرد و غبار، حشرات و گلولای میتوانند پرههای خارجی رادیاتور را بپوشانند و از تبادل حرارت با هوا جلوگیری کنند.
- نشتی: سوراخ شدن رادیاتور یکی از دلایل اصلی کم شدن مایع خنککننده است.
4. خرابی فن رادیاتور: وقتی در ترافیک گیر میکنید فن برای خنک کردن رادیاتور در سرعتهای پایین یا زمانی که خودرو متوقف است، ضروری است. اگر موتور فن سوخته باشد، رله آن خراب شده باشد یا سنسور دمای مربوط به آن از کار افتاده باشد، فن روشن نمیشود و ماشین در ترافیک یا درجا کار کردن به سرعت داغ میکند.
5. خرابی واتر پمپ: قلب از کار افتاده واتر پمپ وظیفهی حیاتی پمپاژ مایع خنککننده را بر عهده دارد. اگر پرههای داخلی آن خورده شوند یا خود پمپ دچار نشتی شود، گردش مایع متوقف یا ضعیف شده و موتور به سرعت جوش میآورد.
- نشانهها: صدای ناله یا ساییدگی از سمت موتور و نشتی مایع از زیر پمپ.
6. گرفتگی در مسیر یا هوا گرفتن سیستم وجود هوا در سیستم خنککننده یا مسدود شدن یکی از شلنگها میتواند مانع گردش صحیح مایع شود. این مشکل معمولاً پس از تعویض مایع خنککننده و عدم هواگیری صحیح رخ میدهد.
7. سوختن واشر سرسیلندر: بدترین سناریوی ممکن این مورد جدیترین و پرهزینهترین دلیل داغ کردن ماشین است. واشر سرسیلندر یک قطعهی آببندی حیاتی بین بلوک موتور و سرسیلندر است. اگر این واشر بسوزد یا خراب شود، میتواند باعث مخلوط شدن روغن و آب، یا ورود گازهای داغ احتراق به سیستم خنککننده شود. این اتفاق فشار سیستم را به شدت بالا برده و باعث جوش آوردن فوری میشود.
- نشانهها: خروج دود سفید غلیظ از اگزوز، وجود مایع شیریرنگ (کفآلود) روی درب روغن، کم شدن مداوم آب بدون هیچ نشتی خارجی.
ماشینم جوش آورده، حالا چه کار کنم؟
- آرامش خود را حفظ کنید.
- بخاری را روشن کرده و فن را روی آخرین درجه بگذارید. این کار کمک میکند مقداری از حرارت موتور به داخل کابین منتقل شود.
- در اولین فرصت، در یک مکان امن کنار بزنید و خودرو را خاموش کنید.
- کاپوت را بالا بزنید تا موتور سریعتر خنک شود.
- هرگز و هرگز درب رادیاتور یا منبع انبساط را تا زمانی که موتور کاملاً سرد نشده باز نکنید! فشار و بخار داغ میتواند باعث سوختگی شدید شود.
- پس از حداقل ۳۰ تا ۴۵ دقیقه، سطح مایع خنککننده را بررسی کنید.
- اگر مشکل جدی به نظر میرسد، با امداد خودرو تماس بگیرید.
جمعبندی
داغ کردن ماشین یک علامت است، نه خود بیماری. این علامت به شما میگوید که یکی از اجزای حیاتی سیستم خنککننده نیاز به توجه فوری دارد. با بررسیهای دورهای، کنترل سطح مایع خنککننده و توجه به عقربهی دما، میتوانید از بروز این مشکل پرهزینه جلوگیری کنید. به یاد داشته باشید، موتور خودروی شما در دمای مناسب بهترین عملکرد را دارد؛ پس هوایش را داشته باشید
