فرض کنید در یک چهارراه هستید، پشت چراغ قرمز توقف کردهاید، و ناگهان آن چراغ نارنجی یا قرمز رنگ با نماد یک قوطی روغن روی داشبوردتان روشن میشود. نفسی تازه میکنید، کمی پدال گاز را فشار میدهید و با افزایش دور موتور، چراغ خاموش میشود. اما آیا این به معنای حل شدن مشکل است؟ خیر، به هیچ وجه! این سناریو یک زنگ خطر جدی برای سلامت موتور خودروی شماست و هرگز نباید آن را نادیده بگیرید.
در این پست بلاگ، به بررسی دقیق این پدیده میپردازیم که چرا چراغ روغن در دور موتور پایین (Idle) روشن میشود و با گاز دادن خاموش میگردد، و از همه مهمتر، به شما میگوییم که در چنین شرایطی چه اقداماتی باید انجام دهید.
چرا چراغ روغن روشن میشود؟ درک فشار روغن
قبل از هر چیز، بیایید بفهمیم چراغ روغن چه معنایی دارد. این چراغ نشاندهنده فشار روغن در موتور شماست، نه صرفاً سطح روغن (اگرچه سطح پایین روغن میتواند باعث افت فشار شود). روغن موتور وظایف حیاتی متعددی دارد: روانکاری قطعات متحرک، خنکسازی، و تمیز کردن موتور. برای انجام این وظایف، روغن باید با فشار کافی در سراسر موتور پخش شود.
یک سنسور فشار روغن، میزان فشار را اندازهگیری میکند. اگر فشار از یک حد مشخص (که توسط سازنده تعیین شده) پایینتر بیاید، سنسور فعال شده و چراغ هشدار روغن را روشن میکند.
چرا با گاز دادن خاموش میشود؟
ممکن است فکر کنید وقتی با گاز دادن چراغ خاموش میشود، مشکل حل شده است. اما این فقط یک فریب موقتی است! دلیل این اتفاق معمولاً به عملکرد پمپ روغن برمیگردد:
- پمپ روغن و دور موتور: پمپ روغن مستقیماً با دور موتور در ارتباط است. هرچه دور موتور (RPM) بالاتر باشد، پمپ روغن سریعتر میچرخد و میتواند فشار بیشتری تولید کند.
- اختلاف فشار: وقتی موتور در دور آرام کار میکند، پمپ روغن کندتر میچرخد و اگر مشکلی در سیستم روانکاری وجود داشته باشد، ممکن است فشار کافی برای روشن نگه داشتن چراغ تولید نشود.
- پنهان کردن مشکل: با افزایش دور موتور و چرخش سریعتر پمپ، فشار روغن موقت به حد نصاب میرسد و سنسور دیگر افت فشار را تشخیص نمیدهد، در نتیجه چراغ خاموش میشود. اما این بدان معنا نیست که مشکل اصلی رفع شده؛ بلکه فقط برای لحظهای پنهان شده است. مشکل همچنان وجود دارد و موتور در معرض آسیب جدی است.
دلایل اصلی این رفتار خطرناک:
اینکه چراغ روغن با گاز دادن خاموش میشود، معمولاً نشاندهنده یک مشکل در سیستم فشار روغن است که در دور موتور پایین بیشتر خود را نشان میدهد:
- سطح پایین روغن موتور (شایعترین علت):
- کمبود روغن باعث میشود پمپ روغن نتواند به اندازه کافی سیال برای ایجاد فشار مناسب داشته باشد، به خصوص در دور آرام.
- اقدام فوری: اولین کاری که باید بکنید، توقف و بررسی سطح روغن با گیج روغن است.
- روغن موتور نامناسب یا فاسد شده:
- روغنی که بیش از حد رقیق باشد (مثلاً به دلیل گرمای زیاد، فرسودگی یا استفاده از گرانروی نامناسب) نمیتواند فشار کافی را در سیستم حفظ کند.
- روغن کثیف و پر از ذرات نیز میتواند باعث گرفتگی شده و جریان روغن را مختل کند.
- فیلتر روغن کثیف یا مسدود شده:
- فیلتر کثیف مانع عبور روان روغن میشود و فشار را کاهش میدهد. این مشکل در دور آرام بیشتر مشهود است.
- پمپ روغن فرسوده یا ضعیف:
- پمپ روغن ممکن است با گذشت زمان فرسوده شده و نتواند فشار کافی را، به خصوص در دورهای پایین، تولید کند. با افزایش دور موتور، به صورت موقت عملکرد بهتری از خود نشان میدهد.
- فرسودگی یاتاقانهای موتور (یاتاقان شاتون و میللنگ):
- فرسودگی یا لقی بیش از حد در یاتاقانها باعث میشود روغن تحت فشار از فضاهای بازتر “نشت” کند و در نتیجه فشار کلی سیستم کاهش یابد. این یک مشکل جدی و پرهزینه است.
- حسگر فشار روغن خراب (کمتر شایع اما ممکن):
- گاهی اوقات، خود حسگر ممکن است خراب شده باشد و اطلاعات نادرستی به ECU بفرستد. با این حال، هرگز فرض نکنید که مشکل از سنسور است و همیشه ابتدا موارد جدیتر را بررسی کنید.
چه باید کرد؟ (اقدامات حیاتی)
این یک وضعیت اضطراری است و نادیده گرفتن آن میتواند منجر به خرابی کامل موتور و هزینههای بسیار سنگین شود.
- فوراً توقف کنید: به محض مشاهده این رفتار، در اولین مکان امن توقف کامل کنید و موتور را خاموش کنید.
- سطح روغن را بررسی کنید:
- صبر کنید تا موتور کمی خنک شود (حدود 5 تا 10 دقیقه).
- گیج روغن را بیرون کشیده، تمیز کنید و دوباره داخل کنید.
- مجدداً آن را بیرون کشیده و سطح روغن را بررسی کنید. باید بین دو علامت MIN و MAX باشد.
- اگر سطح روغن پایین است: مقداری روغن با گرانروی مناسب (مطابق دفترچه راهنمای خودرو) اضافه کنید تا به سطح مناسب برسد.
- مجدداً بررسی کنید:
- بعد از اضافه کردن روغن، موتور را روشن کنید و ببینید آیا چراغ دوباره روشن میشود یا خیر.
- اگر چراغ خاموش ماند، ممکن است مشکل فقط کمبود روغن بوده باشد. اما همچنان به دقت رانندگی کنید و به دنبال هرگونه علامت غیرعادی دیگر باشید.
- اگر چراغ دوباره روشن شد، یا اگر سطح روغن از ابتدا کافی بود:
- به هیچ وجه رانندگی نکنید! رانندگی با فشار روغن پایین حتی برای مسافتی کوتاه، میتواند باعث سایش شدید قطعات موتور، قفل شدن موتور و خرابی کامل آن شود.
- با امداد خودرو تماس بگیرید و خودرو را به یک مکانیک معتبر منتقل کنید.
کلام آخر
چراغ روغن، دوست شماست که قبل از وقوع یک فاجعه به شما هشدار میدهد. وقتی این چراغ در دور آرام روشن میشود و با گاز دادن خاموش، پیام واضحی برای شما دارد: “مشکلی در سیستم روانکاری موتور وجود دارد و نیاز به بررسی فوری دارد!”
نادیده گرفتن این هشدار میتواند بهای بسیار سنگینی داشته باشد. پس همیشه احتیاط را رعایت کنید، به علائم خودروی خود توجه نشان دهید و در صورت بروز چنین مشکلی، بدون فوت وقت از یک متخصص کمک بگیرید. موتور خودروی شما از شما تشکر خواهد کرد!
آیا تا به حال با چنین مشکلی مواجه شدهاید؟ تجربه شما در مورد حل آن چه بوده است؟ نظرات و تجربیات خود را با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید!
