در دنیای خودروهای ایرانیزده، نام پژو ۲۰۶ همیشه با افتخار و گاهی با حسرت شنیده میشود. این خودروی فرانسوی که پایهگذار کلاس هاچبکهای اقتصادی و اسپرت در بازار ایران شد، پس از توقف تولید، ارزش خریداری آن را نه تنها حفظ کرده، بلکه در برخی موارد افزایش نیز داده است. در این میان، یکی از پرسشهای گیجکننده و حیاتی برای خریداران و علاقهمندان به این خودرو، مخصوصاً در مورد نسخههای کارکرده و متداول در بازار، این است: موتور 206 تیپ ۲ ساخت کجاست؟
شناخت دقیق منشأ موتور، نوع طراحی و تفاوتهای آن با دیگر تیپها، کلید اصلی خرید یک پژو ۲۰۶ سالم و دور از دردسر است. در این راهنمای جامع، قطعه به قطعهی موتور ۲۰۶ تیپ ۲ را زیر ذرهبین میبریم و به سوالات شما پاسخ میدهیم.
تیپبندی پژو ۲۰۶ در ایران؛ یک درهمتنیدگی فرانسوی و ایرانی
پیش از ورود به بحث اصلی، باید درک درستی از تیپبندی این خودرو در بازار ایران داشت. پژو ۲۰۶ در دنیا با پیشرانههای متنوعی عرضه شد، اما در ایران، پای دو موتور اصلی به میان آمد:
- موتور XU7: که بر روی تیپهای ۵ و ۶ (و همچنین پارس اسدی و ۴۰۵) نصب شد.
- موتور EC5: که بر روی تیپ ۲ و تیپ ۲ اتوماتیک قرار گرفت.
اینکه میگوییم “درهمتنیدگی” به این دلیل است که سیاستهای داخلیسازی ایران خودرو باعث شد تا برخی قطعات از تولیدات شرکتهای زیرمجموعه (مانند ساپکو و ایساکو) و برخی دیگر مستقیماً از فرانسه وارد شوند.
پاسخ مستقیم به سوال: موتور 206 تیپ ۲ ساخت کجاست؟
در یک کلام: موتور ۲۰۶ تیپ ۲ (TU3JP) ساخت کشور فرانسه است.
اما ماجرا به همین سادگی نیست. این موتور که در ایران به “موتور ۱۶۰۰ سوپاپ زیر” شهرت دارد (به دلیل قرارگیری سوپاپها در زیر میلسوپاپ)، در اصل نسخهای بومیسازی شده از موتورهای خانواده TU پژو است که با کد TU3JP شناخته میشود.
جزئیات فنی موتور TU3JP:
- حجم موتور: ۱۳۶۰ سیسی (۱.۴ لیتری).
- تعداد سیلندر: ۴ سیلندر خطی.
- تعداد سوپاپ: ۸ سوپاپ (۲ سوپاپ به ازای هر سیلندر).
- سیستم سوخترسانی: انژکتوری (که در مدلهای اولیه از نوع Bosch و در مدلهای بعدی از نوع SGEI با استاندارد یورو ۴ بود).
این موتور طراحی ساده، کمدردسر و بسیار جا افتادهای دارد که ریشه در موتورهای قدیمی پژو و سیتروئن دارد. اما آنچه در بازار ایران به عنوان موتور تیپ ۲ میشناسیم، حاصل تولید شرکت “موتورهای ایران خودرو” (سهامی خاص) است که تحت لیسانس پژو و با نظارت فنی شرکت ساپکو، قطعات موتور را مونتاژ و تولید میکند.
نقش قطعات داخلی و خارجی در موتور تیپ ۲
وقتی میگوییم “موتور ۲۰۶ تیپ ۲ ساخت کجاست؟”، باید بین “مونتاژ” و “تولید قطعات” تفاوت قائل شویم:
- سر سیلندر (Culasse): در سالهای اولیه تولید، سر سیلندرها وارداتی و ساخت فرانسه بودند. با گذشت زمان و تحریمها، خط تولید داخلی برای تولید سر سیلندر راهاندازی شد، اما همچنان بسیاری از قطعات داخلی آن (مانند سوپاپها و میلسوپاپها) ساخت فرانسه یا کشورهای اروپایی هستند و برخی قطعات دیگر (مانند واشر سرسیلندر، پولیها و …) در داخل تولید میشوند.
- بلوک سیلندر: بلوک سیلندر معمولاً در خط تولید داخل ریختهگری و ماشینکاری میشود، اما تکنولوژی آن برگرفته از نقشههای پژو است.
در واقع، موتور ۲۰۶ تیپ ۲ یک محصول مونتاژی با آیدی (ID) ایران خودرو است که هسته اصلی آن فرانسوی است، اما با دستان توانمند متخصصان ایرانی مونتاژ و روانه بازار شده است.
مقایسه موتور تیپ ۲ با دیگر موتورهای ۲۰۶
برای درک بهتر موقعیت موتور تیپ ۲، مقایسه آن با دیگر تیپها خالی از لطف نیست.
۱. تفاوت موتور تیپ ۲ با تیپ ۵ (موتور XU7)
این مهمترین مقایسه در بازار دستدوم است.
- ساختار: موتور تیپ ۵ (XU7) حجم ۱۸۰۰ سیسی دارد و ۸ سوپاپه است، اما از نوع OHV (ساپاپها در بلوک سیلندر) است. موتور تیپ ۲ (TU3) از نوع OHC (میلسوپاپ در سر سیلندر) است.
- قدرت: تیپ ۲ حدود ۷۵ اسب بخار قدرت دارد، در حالی که تیپ ۵ حدود ۱۰۰ اسب بخار.
- دما: موتور تیپ ۵ به دلیل حجم بالا و کاربراتوری بودن (در مدلهای اولیه)، حرارت بسیار زیادی تولید میکند و به اصطلاح “خنککاری” آن حساستر است. موتور تیپ ۲ حرارت کمتری دارد و سیستم خنککاری آن متعادلتر است.
۲. تفاوت موتور تیپ ۲ با تیپ ۶ (موتور XU7PS)
تیپ ۶ که نسخه فول ۲۰۶ با موتور ۱۸۰۰ و ۱۶ سوپاپ است، یک پیشرانه کاملاً متفاوت (TU5JP4) دارد که هم قدرتمندتر است و هم فنیتر. این موتور (TU5) کاملاً فرانسوی بوده و در ایران مونتاژ شده است، اما موتور تیپ ۲ (TU3) هم پایه فرانسوی دارد با تفاوتهایی در تکنولوژی.
قدرت و عملکرد موتور تیپ ۲؛ کمرونق اما کمدردسر
موتور ۲۰۶ تیپ ۲ با حجم ۱.۴ لیتر، خروجی ۷۵ اسب بخار در دور موتور ۵۵۰۰ و گشتاور ۱۱۸ نیوتنمتر در دور ۳۵۰۰ را تولید میکند.
این اعداد روی کاغذ، آنقدرها هیجانانگیز نیستند، اما در عملکرد واقعی، این موتور به دلیل گشتاور مناسب در دور میانی، در شهر راندی نرم و قابل قبول ارائه میدهد. اگرچه برای سبقت گرفتن در جادههای کوهستانی نیاز به دور گرفتن موتور دارید، اما تیپ ۲ در دسته خودروهای اقتصادی شهری طبقهبندی میشود.
مشکلات و ایرادات موتور تیپ ۲
بدون شک، هیچ خودرویی بیعیب نیست. پاسخ به سوال “موتور 206 تیپ ۲ ساخت کجاست؟” وقتی کامل میشود که بدانیم این موتور چه دردسرهایی ممکن است داشته باشد.
۱. گشتاور کم در دور پایین
موتورهای ۸ سوپاپه معمولاً در دورهای خیلی پایین تنبل هستند. اگر عادت دارید با دنده سنگین و دور موتور پایین (زیر ۲۰۰۰) رانندگی کنید، ممکن است موتور دچار لرزش شود یا خاموش شود.
۲. روغنسوزی
این ایراد به خودِ طراحی موتور TU3 مربوط میشود. پیستونهای این موتور در کارخانه پژو به گونهای طراحی شدهاند که رینگها در جایگاه خود خیلی دقیق نیستند و به مرور زمان، مخصوصاً بعد از کارکردهای بالای ۱۰۰ هزار کیلومتر، احتمال روغنسوزی (مصرف روغن) در آنها بالا میرود. این ذات موتور است و ربطی به ساخت کشور ندارد.
۳. نویز (صدا و لرزش)
به دلیل ۸ سوپاپه بودن و نوع میلسوپاپ، این موتور صدای “تَقتَق” مشخصی دارد که در دورهای بالا شنیده میشود. همچنین لرزش آن نسبت به موتورهای ۱۶ سوپاپه (مثل تیپ ۶ یا تیپ ۲ اتوماتیک که موتور TU5 دارد) بیشتر است.
۴. حساسیت به کیفیت سوخت
با وجودی که نسخههای یورو ۴ آن تزریق سوخت دقیقتری دارند، اما همچنان نازلهای انژکتور و سنسور اکسیژن آن نسبت به بنزین بیکیفیت حساس هستند.
نکات خرید موتور ۲۰۶ تیپ ۲
اگر قصد خرید یک پژو ۲۰۶ تیپ ۲ دستدوم را دارید و نگران ساخت موتور آن هستید، این چکلیست را همراه داشته باشید:
- استارت سرد: حتماً موتور را در صبحهای سرد روشن کنید. موتور سالم تیپ ۲ باید بدون فشار و با یک استارت روشن شود. اگر موتور دود سفید غلیظ (نشانه روغن سوزی) یا دود سیاه (نشانه سوخت ناقص) داد، از خرید صرف نظر کنید.
- ** بررسی واشر سرسیلندر:** از فروشنده بخواهید درب روغن را باز کند و رنگ روغن را ببینید. اگر روغن مخلوط به آب بود (حلقی زرد)، یعنی واشر سرسیلندر سوخته است. این یک عیب رایج ارزانقیمت نیست و نشانه بیتوجهی صاحب قبلی است.
- صداهای اضافی: به صدای زنجیر تایم (در دور آرام) و صدای پولی دینام (هنگام گاز دادن) دقت کنید.
- کارکرد کیلومتر: پیش از ۱۲۰ هزار کیلومتر، معمولاً موتور تیپ ۲ بدون نیاز به تعمیرات اساسی (اتاق سوزن و رینگ) کار میکند. اما بعد از این کارکرد، حتماً باید بررسی فنی دقیقتری انجام شود.
آیا موتور تیپ ۲ بهتر از تیپ ۵ است؟
این سوال ذهن بسیاری را درگیر میکند. پاسخ ساده این است: بستگی به نیاز شما دارد.
- اگر به کممصرفی و کمدردسر بودن در ترافیک شهری اهمیت میدهید، موتور تیپ ۲ (TU3) انتخاب بهتری است. مصرف سوخت آن (به خصوص در مدلهای یورو ۴) بین ۶ تا ۷ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر است.
- اگر به قدرت و هیجان نیاز دارید، بدون شک تیپ ۵ یا تیپ ۶ با موتورهای ۱۸۰۰ و ۱۶۰۰ گزینههای مناسبتری هستند، هرچند که هزینه نگهداری و مصرف سوخت بالاتری دارند.
سخن پایانی
وقتی دنبال جواب این سوال هستید که “موتور 206 تیپ ۲ ساخت کجاست؟”، باید بدانید که شما با یک پیشرانه فرانسوی مواجه هستید که در خطوط تولید ایران خودرو، با قطعاتی که بخشی فرانسوی و بخشی ایرانی هستند، مونتاژ شده است.
این موتور اگرچه از نظر قدرت حرفی برای گفتن در برابر رقبای جوانتر ندارد، اما سادگی، هزینه نگهداری پایین و قابلیت اطمینان بالای آن، آن را به یک انتخاب هوشمندانه برای استفاده روزمره شهری تبدیل کرده است. ۲۰۶ تیپ ۲ خودرویی است که با نگهداری صحیح، میتواند سالها بدون دردسر سر کار و خانه شما را راه بیندازد، فقط کافی است هنگام خرید، چشمهایتان را باز کنید و موتور را با دقت معاینه کنید.
