آیا تا به حال پیش آمده که در سکوت خیابان، ناگهان صدای عجیبی از خودروی خود بشنوید و قلبتان برای لحظهای بایستد؟ صداهای غیرعادی خودرو میتوانند نگرانکننده باشند، اما آنها یک زنگ خطر یا یک سیستم هشدار اولیه هستند. خودروی شما، درست مانند یک موجود زنده، از طریق این صداها با شما صحبت میکند و تلاش دارد تا به شما بگوید مشکلی در حال وقوع است.
نادیده گرفتن این صداها میتواند یک مشکل کوچک و کمهزینه را به یک تعمیر بزرگ و گرانقیمت تبدیل کند. اما خبر خوب این است که با کمی دانش و دقت، میتوانید بسیاری از این صداها را رمزگشایی کنید. شما نیازی نیست که یک مکانیک حرفهای باشید؛ کافی است یاد بگیرید که چگونه به خودروی خود “گوش” دهید.
در این راهنمای جامع، ما به بررسی شایعترین صداهایی که ممکن است از خودروی خود بشنوید میپردازیم، دلایل احتمالی هرکدام را توضیح میدهیم و به شما میگوییم که در مواجهه با آنها چه کاری باید انجام دهید. پس کمربندهای خود را ببندید و آماده شوید تا به یک شنوندهی بهتر برای اتومبیل خود تبدیل شوید.
چگونه صداها را بهتر تشخیص دهیم؟
قبل از اینکه به انواع صداها بپردازیم، مهم است که یاد بگیریم چگونه یک صدا را به درستی توصیف کنیم. دفعه بعد که صدای عجیبی شنیدید، این سؤالات را از خود بپرسید. پاسخ به آنها به شما (و مکانیکتان) کمک بزرگی خواهد کرد:
- صدا شبیه چیست؟ (جیغ، خرخر، تقتق، ضربه، ناله، وزوز، غرش و…)
- صدا از کدام قسمت خودرو میآید؟ (از زیر کاپوت، از سمت چرخها، از عقب خودرو یا از زیر ماشین؟)
- چه زمانی صدا را میشنوید؟ (هنگام استارت زدن، در حین شتابگیری، هنگام ترمز کردن، در زمان دور زدن یا همیشه؟)
- آیا صدا با افزایش سرعت تغییر میکند؟ (آیا با سریعتر رفتن، صدا بلندتر، سریعتر یا زیرتر میشود؟)
- آیا با روشن کردن وسیلهای خاص (مانند کولر) صدا ایجاد یا تشدید میشود؟
حالا که میدانید چگونه به صداها گوش دهید، بیایید آنها را دستهبندی و تحلیل کنیم.
دسته اول: صداهای مربوط به سیستم ترمز
ترمزها حیاتیترین بخش ایمنی خودروی شما هستند. هرگونه صدای غیرعادی از این سیستم باید فوراً بررسی شود.
۱. صدای جیغ تیز و گوشخراش هنگام ترمز گرفتن
- شرح صدا: یک صدای جیغ مانند، تیز و ممتد که معمولاً فقط هنگام فشار دادن پدال ترمز شنیده میشود.
- دلایل احتمالی:
- تمام شدن لنت ترمز (شایعترین دلیل): اکثر لنتهای ترمز دارای یک قطعه فلزی کوچک به نام “شاخص سایش” هستند. وقتی ضخامت لنت به حداقل میرسد، این قطعه فلزی با دیسک ترمز تماس پیدا کرده و این صدای جیغ را تولید میکند تا به راننده هشدار دهد که زمان تعویض لنتها فرا رسیده است.
- کیفیت پایین لنت: لنتهای ترمز ارزانقیمت یا بیکیفیت ممکن است حاوی ذرات فلزی زیادی باشند که هنگام تماس با دیسک، صدای جیغ تولید میکنند، حتی اگر نو باشند.
- رطوبت یا گرد و غبار: گاهی اوقات، بهخصوص در صبحهای مرطوب یا پس از باران، یک لایه نازک زنگ یا رطوبت روی دیسکها ایجاد میشود که با اولین ترمزها صدای جیغ ایجاد کرده و سپس قطع میشود. این مورد طبیعی است.
- چه باید کرد؟ اگر صدا مداوم است، به احتمال زیاد لنتهای شما تمام شدهاند. در اسرع وقت برای بازرسی و تعویض لنتها به تعمیرگاه مراجعه کنید. رانندگی با لنت تمامشده میتواند به دیسکهای ترمز آسیب جدی وارد کند و هزینه تعمیر را چندین برابر کند.
۲. صدای خرخر یا سایش عمیق هنگام ترمز گرفتن
- شرح صدا: صدایی شبیه کشیده شدن دو قطعه فلز روی هم، بسیار خشن و نگرانکننده.
- دلایل احتمالی: این صدا یک هشدار بسیار جدی است! به این معنی است که لنتهای ترمز شما به طور کامل تمام شدهاند و اکنون صفحه فلزی پشتی لنت مستقیماً با دیسک ترمز در حال سایش است.
- چه باید کرد؟ فوراً خودرو را متوقف کنید! رانندگی در این شرایط بسیار خطرناک است، زیرا قدرت ترمزگیری شما به شدت کاهش یافته است. علاوه بر این، این سایش فلز روی فلز، دیسک ترمز شما را خراب میکند و ممکن است به مجموعه ترمز (کالیپر) نیز آسیب برساند. خودرو باید توسط یدککش به تعمیرگاه منتقل شود.
دسته دوم: صداهای مربوط به موتور و زیر کاپوت
موتور قلب تپنده خودروی شماست. صداهای این بخش میتوانند نشانگر مشکلات متنوعی باشند.
۱. صدای تق تق یا ضربه (ناک زدن)
- شرح صدا: صدایی شبیه به ضربات آرام و ریتمیک فلزی که معمولاً هنگام شتابگیری یا بالا رفتن از سربالاییها شنیده میشود.
- دلایل احتمالی:
- بنزین با اکتان پایین: این شایعترین دلیل است. اگر اکتان بنزین پایینتر از حد توصیهشده توسط سازنده خودرو باشد، مخلوط سوخت و هوا در سیلندر زودتر از زمان جرقهزنی شمع، محترق میشود. این احتراق زودهنگام باعث ایجاد ضربه به پیستون شده و این صدا را تولید میکند.
- تجمع کربن: رسوبات کربن در محفظه احتراق میتواند باعث افزایش ضریب تراکم و ایجاد نقاط داغ شده و منجر به احتراق زودرس شود.
- مشکل در سیستم جرقهزنی: خرابی شمعها یا تنظیم نبودن زمانبندی جرقهزنی نیز میتواند عامل این مشکل باشد.
- چه باید کرد؟ ابتدا سعی کنید از بنزین با اکتان بالاتر (بنزین سوپر) استفاده کنید. اگر صدا برطرف شد، مشکل از کیفیت سوخت بوده است. در غیر این صورت، برای بررسی شمعها و سیستم جرقهزنی به یک مکانیک مراجعه کنید.
۲. صدای تیک تیک مداوم از موتور
- شرح صدا: صدایی ریتمیک و سریع شبیه به کار کردن چرخ خیاطی که با افزایش دور موتور، سرعت آن نیز بیشتر میشود.
- دلایل احتمالی:
- پایین بودن سطح روغن موتور: این اولین و مهمترین چیزی است که باید بررسی کنید. وقتی سطح روغن پایین باشد، روغن کافی به اجزای بالایی موتور مانند سوپاپها نمیرسد و این قطعات به دلیل عدم روانکاری مناسب، صدای تیک تیک تولید میکنند.
- خرابی یا فرسودگی قطعات داخلی موتور: اگر سطح روغن مناسب بود، این صدا میتواند نشانهای از فرسودگی قطعاتی مانند استکان تایپیتها باشد.
- چه باید کرد؟ فوراً سطح روغن موتور را بررسی کنید. اگر سطح آن پایین است، روغن مناسب اضافه کنید. اگر با وجود مناسب بودن سطح روغن صدا ادامه داشت، در اولین فرصت به تعمیرگاه مراجعه کنید، زیرا نادیده گرفتن این صدا میتواند منجر به آسیبهای جدی و پرهزینه به موتور شود.
۳. صدای جیغ یا سوت از زیر کاپوت
- شرح صدا: یک صدای جیغ ممتد و بلند که ممکن است هنگام استارت زدن در هوای سرد، هنگام شتابگیری شدید یا با روشن کردن کولر شنیده شود.
- دلایل احتمالی:
- شل بودن یا فرسودگی تسمه دینام (یا تسمه پروانه): این تسمه وظیفه انتقال نیروی موتور به قطعاتی مانند دینام، پمپ آب و پمپ هیدرولیک فرمان را بر عهده دارد. اگر این تسمه شل، خشک یا ترکخورده باشد، روی پولیها سر میخورد و صدای جیغ تولید میکند.
- چه باید کرد؟ این مشکل معمولاً جدی نیست اما باید به آن رسیدگی شود. پارگی این تسمه باعث از کار افتادن دینام (و در نتیجه خالی شدن باتری)، سیستم خنککننده موتور و فرمان هیدرولیک میشود. به یک مکانیک مراجعه کنید تا تسمه را سفت یا در صورت نیاز تعویض کند. این تعمیر معمولاً هزینه زیادی ندارد.
دسته سوم: صداهای مربوط به سیستم تعلیق و فرمان
این صداها معمولاً هنگام حرکت در مسیرهای ناهموار یا هنگام دور زدن شنیده میشوند.
۱. صدای تق تق یا غژغژ هنگام عبور از دستانداز
- شرح صدا: صدایی شبیه به ضربه خوردن دو قطعه فلزی به هم یا صدای جیرجیر کردن یک در قدیمی که هنگام عبور از سرعتگیرها یا چالهها شنیده میشود.
- دلایل احتمالی: سیستم تعلیق خودرو از قطعات متعددی تشکیل شده است. این صدا میتواند ناشی از فرسودگی هر یک از این اجزا باشد:
- کمکفنرها و فنرها: فرسودگی یا نشت روغن از کمکفنرها.
- سیبکها: خرابی سیبکهای طبق که وظیفه اتصال چرخ به شاسی را دارند.
- بوشهای طبق: این قطعات لاستیکی یا پلاستیکی برای جذب ضربه به کار میروند و با گذشت زمان خشک و فرسوده میشوند.
- چه باید کرد؟ این صداها معمولاً خطر آنی ندارند، اما نشاندهنده فرسودگی سیستم تعلیق شما هستند. فرسودگی این سیستم میتواند بر کنترل خودرو، بهخصوص در سرعتهای بالا و پیچها، تأثیر منفی بگذارد و همچنین باعث سایش نامنظم لاستیکها شود. برای بازرسی کامل سیستم تعلیق به تعمیرگاه مراجعه کنید.
۲. صدای کلیک یا تق تق ممتد هنگام دور زدن
- شرح صدا: یک صدای ریتمیک “تق، تق، تق” که فقط هنگام چرخاندن فرمان و دور زدن (بهخصوص در دورهای تند) شنیده میشود. صدا معمولاً از سمتی میآید که به آن سمت در حال پیچیدن هستید.
- دلایل احتمالی: این صدا به احتمال قریب به یقین نشانهی خرابی سرپلوس است. پلوس قطعهای است که نیروی گیربکس را به چرخها منتقل میکند و مفصل آن (سرپلوس) به چرخ اجازه میدهد که همزمان با دریافت نیرو، بچرخد. گردگیر لاستیکی روی این مفصل ممکن است پاره شود و گریس داخل آن خارج گردد که این امر منجر به خشکی، فرسودگی و در نهایت خرابی آن میشود.
- چه باید کرد؟ این مشکل باید به سرعت برطرف شود. اگر سرپلوس در حین حرکت بشکند، خودرو نیروی حرکتی خود را در آن چرخ از دست خواهد داد که میتواند بسیار خطرناک باشد.
۳. صدای ناله یا وزوز هنگام چرخاندن فرمان
- شرح صدا: صدایی شبیه به ناله که هنگام چرخاندن فرمان، چه در حالت سکون و چه در حین حرکت، شنیده میشود.
- دلایل احتمالی: این صدا معمولاً مربوط به سیستم فرمان هیدرولیک است.
- پایین بودن سطح روغن هیدرولیک: این اولین و سادهترین دلیلی است که باید بررسی شود.
- وجود هوا در سیستم: اگر اخیراً تعمیری روی سیستم فرمان انجام شده باشد، ممکن است هوا وارد سیستم شده باشد.
- خرابی پمپ هیدرولیک: اگر سطح روغن مناسب است، ممکن است پمپ هیدرولیک در حال فرسوده شدن باشد.
- چه باید کرد؟ ابتدا سطح روغن هیدرولیک را در مخزن مربوطه بررسی کنید. اگر پایین است، روغن مناسب را اضافه کنید. اگر سطح روغن به سرعت کاهش مییابد، به معنای وجود نشتی در سیستم است. در هر صورت، اگر با اضافه کردن روغن مشکل حل نشد، برای بررسی دقیقتر به مکانیک مراجعه کنید.
دسته چهارم: صداهای دیگر و miscellaneous
۱. صدای هوم یا وزوز که با سرعت خودرو تغییر میکند
- شرح صدا: یک صدای ممتد شبیه به “هوووم” یا وزوز که با افزایش سرعت خودرو، بلندتر و زیرتر میشود، اما با تغییر دور موتور تغییری نمیکند.
- دلایل احتمالی:
- خرابی بلبرینگ چرخ (شایعترین دلیل): بلبرینگها به چرخها اجازه میدهند تا با حداقل اصطکاک بچرخند. با گذشت زمان، این قطعات فرسوده شده و این صدای هوم را تولید میکنند. برای تشخیص اینکه کدام بلبرینگ خراب است، میتوانید در یک جاده خلوت با سرعت متوسط، به آرامی به چپ و راست فرمان دهید. اگر هنگام گردش به راست صدا قطع یا کم شد، بلبرینگ چرخ چپ خراب است و بالعکس.
- لاستیکها: سایش نامنظم لاستیکها (پله کردن) نیز میتواند صدای مشابهی ایجاد کند.
- چه باید کرد؟ خرابی بلبرینگ چرخ یک مسئله ایمنی است. اگر بلبرینگ در حین حرکت قفل کند، میتواند باعث قفل شدن چرخ و از دست رفتن کنترل خودرو شود. در اسرع وقت برای تعویض آن اقدام کنید.
۲. صدای غرش بلند از زیر یا عقب خودرو
- شرح صدا: صدایی بلند و شبیه به غرش، بهخصوص هنگام شتابگیری که باعث میشود خودروی شما شبیه یک ماشین مسابقهای به نظر برسد.
- دلایل احتمالی: این صدا تقریباً همیشه نشاندهنده نشتی در سیستم اگزوز است. وجود سوراخ یا شکستگی در منبع اگزوز، لولهها یا واشرهای آن باعث میشود که صدای موتور بدون آنکه خفه شود، به بیرون درز کند.
- چه باید کرد؟ اگرچه این مشکل خطر فوری برای رانندگی ایجاد نمیکند، اما بسیار مهم است که آن را برطرف کنید. نشتی اگزوز میتواند باعث ورود گازهای سمی و خطرناک مونوکسید کربن به داخل کابین خودرو شود که میتواند کشنده باشد. علاوه بر این، بر مصرف سوخت و عملکرد موتور نیز تأثیر منفی دارد.
سخن پایانی: با خودروی خود دوست باشید
خودروی شما یک ماشین پیچیده است، اما با کمی توجه، میتوانید زبان آن را بفهمید. به یاد داشته باشید که صداهای غیرعادی، اولین و بهترین هشدار برای جلوگیری از مشکلات بزرگتر هستند. هرگز یک صدای جدید و مداوم را نادیده نگیرید. این راهنما به شما کمک میکند تا مشکلات احتمالی را حدس بزنید، اما تشخیص نهایی و تعمیر همیشه باید توسط یک مکانیک معتمد انجام شود.
با گوش دادن به خودروی خود، نه تنها ایمنی خود و سرنشینان را تضمین میکنید، بلکه در درازمدت از هزینههای سنگین تعمیرات نیز جلوگیری خواهید کرد. رانندگی ایمن و بیصدایی داشته باشید
